ziemniaki
Krokiety ziemniaczane z mięsem
Krokietki z mięsem (1900)

Krokiety ziemniaczane z mięsem to idealny przepis na wykorzystanie resztek z obiadu. Można do nich użyć dowolnego pieczonego mięsa. Ziemniaki natomiast powinny być mączyste, zbyt wodniste odmiany będą wymagały dodatku dużej ilości mąki.
SKŁADNIKI:
400 g ziemniaków
100 g pieczeni
2 jajka
mąka pszenna
1 łyżka masła
sól, pieprz
bułka tarta
Ziemniaki ugotuj w łupinach, obierz, przepuść przez praskę do ziemniaków. Możesz również użyć ugotowanych ziemniaków z poprzedniego dnia.
Pieczeń drobno posiekaj, razem z 1 jajkiem i rozpuszczonym masłem dodaj do ziemniaków. Dopraw solą i pieprzem.
Dodaj tyle mąki, aby ciasto dało się formować na kształt podłużnych krokietów (ilość mąki zależy od rodzaju ziemniaków).
Panieruj krokiety w jajku i bułce tartej (lub w samej bułce, jeśli ciasto jest klejące). Smaż na dużej ilości tłuszczu.
stary przepis oryginalny (www.polona.pl)

„Kucharka litewska…”, Wincenta Zawadzka, 1900
spróbuj również:
![]() |
![]() |
![]() |
Kulki ziemniaczane
Ziemniaczki obsmażane w cieście (1931)

Kulki ziemniaczane to popularny dodatek do obiadu czy przekąska imprezowa. Ten przepis różni się od tradycyjnych kulek, ponieważ zamiast w panierce, są obtoczone w cieście naleśnikowym. Wnętrze kulek jest miękkie, a panierka chrupiąca. Można je odgrzewać w piekarniku lub na patelni, są smaczne nawet po kilku dniach.
SKŁADNIKI:
250 g ziemniaków
2 jajka
40 g masła
łyżeczka suszonej pietruszki
sól
80 g mąki
125 ml mleka
smalec do smażenia
Ziemniaki ugotuj, przeciśnij przez praskę. Gdy ostygną dodaj do nich żółtka, masło, pietruszkę, dopraw solą. Uformuj z nich kulki wielkości orzecha włoskiego.
Rozpuść smalec. Gdy będzie się nagrzewał, przygotuj panierkę: Białka ubij na sztywną pianę. Mąkę i mleko rozbij rózgą kuchenną, posól i wmieszaj delikatnie ubite białka. Ciasto musi być dość gęste, żeby nie spływało z ziemniaków.
Ziemniaczane kulki panieruj w cieście i wrzucaj na rozgrzany tłuszcz. Smaż do zarumienienia z każdej strony. Podawaj na ciepło.
stary przepis oryginalny (www.polona.pl)
„Jak gotować. Praktyczny podręcznik kucharstwa (…)” , Maria Disslowa, 1931
spróbuj również:
![]() |
![]() |
![]() |
Placuszki ziemniaczano-owsiane
Placki owsiane (1941)
Przepis łączący gotowane w mundurkach ziemniaki i mąkę owsianą, którą bardzo lubię w wypiekach zaintrygował mnie na tyle, że postanowiłam go wypróbować. Pierwsza wersja była zgodna z przepisem oryginalnym i nie zawierała jajek – niestety placuszki bez jajek mimo drożdży nie wyrosły. Ale po dodaniu dwóch jajek zadziała się magia – placuszki zrobiły się puszyste w środku. Świetnie smakowały zarówno na słodko, jak i ze śmietaną.
SKŁADNIKI:
250 g ziemniaków + 1 ziemniak ok. 70 g (średni)
250 g mąki owsianej
2 jajka
10 g świeżych drożdży
szczypta cukru
sól
olej do smażenia
śmietana 18% lub cukier puder do podania
Do szklanki ciepłej wody dodaj drożdże i cukier, pozostaw do rozpuszczenia. Dodaj do mąki razem z jajkami, zmiksuj. Odstaw w ciepłe miejsce do wyrośnięcia (na co najmniej 30 minut).
250 g ziemniaków ugotuj w łupinach. Obierz, póki są ciepłe, przepuść przez praskę do ziemniaków i dodaj do mąki. Jednego surowego ziemniaka obierz i zetrzyj na najmniejszych oczkach do ciasta. Dopraw solą, wymieszaj. Odstaw na pół godziny.
Na patelni rozgrzej olej. Łyżką nakładaj ciasto, smaż z obu stron do zarumienienia.
Podawaj na słodko lub słono z ulubionymi dodatkami.
stary przepis oryginalny (www.polona.pl)
„109 potraw”, Elżbieta Kiewnarska, Warszawa 1941
Spróbuj również:
![]() |
![]() |
![]() |
Kotlety ruskie – z ziemniaków i twarogu
Kotlety z ziemniaków i sera (1931)

To danie dla miłośników ruskich pierogów – farsz z pierogów w postaci chrupiących kotlecików. Ich przygotowanie nie wymaga tak wiele wysiłku i czasu, a smakują bardzo podobnie (czytaj: pysznie). Maria Disslowa radzi podawać je z sosem – najlepiej ogórkowym, grzybowym lub mózgowym!
SKŁADNIKI (na 9 kotlecików):
300 g ziemniaków
120 g twarogu
60 g tartej bułki
1 cebula
1 żółtko
1 całe jajko
szczypiorek, koperek i natka pietruszki
masło do smażenia cebuli
olej do smażenia kotlecików
sól, pieprz
Ziemniaki obierz, ugotuj, przeciśnij przez praskę do ziemniaków.
Cebulę drobno posiekaj, zeszklij na maśle.
Twaróg zblenduj na gładko, zieleninę posiekaj drobno.
W dużej misce połącz ziemniaki, cebulę, twaróg, zieleninę, jajko, żółtko, bułkę tartą. Dopraw solą i pieprzem.
Smaż na oleju do uzyskania rumianego koloru. Podawaj z sosem.
stary przepis oryginalny (www.polona.pl)

„Jak gotować. Praktyczny podręcznik kucharstwa (…)” , Maria Disslowa, 1931
Spróbuj również:
![]() |
![]() |
![]() |
Kluski ziemniaczane z cebulą i pietruszką
Ziemniaczane knedle (1931)

W dawnej kuchni polskiej kluski zajmowały szczególne miejsce – były sycące, proste w wykonaniu i stosunkowo niedrogie. Kluski ziemniaczane (nazywane też knedlami) często wzbogacały dodatki, takie jak cebula, zioła, grzanki z bułki, pozostałości pieczeni lub wędlin. Te kluski mogą stanowić dodatek do obiadu lub osobne danie – wtedy autorka radzi je podać z sosem pomidorowym lub ogórkowym. Mnie najbardziej smakują polane bułką tartą.
SKŁADNIKI:
1 kg ziemniaków
30 g masła
1 cebula
1 jajko
20 g bułki tartej
70 g mąki pszennej
garść świeżej natki pietruszki
bułka tarta i masło do okrasy
Ziemniaki obierz, umyj i ugotuj do miękkości w osolonej wodzie. Przepuść je przez praskę.
Cebulę pokrój w drobną kostkę i zeszklij na maśle. Dodaj do ziemniaków razem z jajkiem, mąką i poszatkowaną natką pietruszki.
Z ciasta rób kulki wielkości orzecha włoskiego. Wrzucaj je na gotującą się, osoloną wodę. Po 3-5 minutach wyjmij.
Na patelni rozpuść kilka łyżek masła, wsyp trochę bułki tartej. Polej nią kluski.
stary przepis oryginalny (www.polona.pl)

„Jak gotować. Praktyczny podręcznik kucharstwa (…)” , Maria Disslowa, 1931
Spróbuj również:
![]() |
![]() |
![]() |
Sałatka turecka
(1931)

Sałatka ziemniaczana to klasyka. W wielu domach punkt obowiązkowy w świątecznym i imprezowym menu. Maria Disslowa proponuje jako dodatki do ziemniaków jabłka, orzechy i jajka, oraz wino, dzięki czemu potrawa nabiera nowego charakteru. Należy przygotować ją wcześniej, żeby smaki się przegryzły – im dłużej stoi w lodówce, tym jest smaczniejsza.
SKŁADNIKI
500 g ziemniaków
320 g kwaśnego jabłka
2 jajka gotowane na twardo
250 g orzechów włoskich
Świeży koperek
3 łyżki majonezu
¼ szklanki wytrawnego wina
Sól, pieprz
Ziemniaki umyj, ugotuj w mundurkach w osolonej wodzie. Gdy ostygną obierz ze skórki i pokrój w kostkę.
Jabłka obierz ze skórki, pokrój w kostkę.
Z gotowanych na twardo jaj wyjmij żółtka, białka pokrój w kostkę.
Orzechy posiekaj.
Pokrojone ziemniaki, jabłka i białka wymieszaj w misce. Dodaj koperek i orzechy, polej winem, wymieszaj, dopraw solą i pieprzem. Na koniec dodaj majonez, a wierzch sałatki posyp startym na tarce żółtkiem.
stary przepis oryginalny (www.polona.pl)
„Jak gotować. Praktyczny podręcznik kucharstwa (…)” , Maria Disslowa, 1931
Wpis powstał we współpracy z Villa Italia. Ta piękna zastawa ze zdjęcia to część serii Aurelia.
Spróbuj również:
![]() |
![]() |
![]() |
Sałatka ziemniaczana z mięsem
Sałata ziemniaczana z kwaśną śmietaną (1930)
Sałatka ziemniaczana to klasyka, która do dziś święci triumfy na rodzinnych imprezach. Maria Gruszecka do gotowanych ziemniaków dodaje jednak nietypowe dodatki: korniszony, pozostałości pieczeni i anchovies, w tamtym czasie bardzo popularne i chętnie zestawiane z mięsem. Trzeba przyznać, że ta nowa (choć stara) odsłona sałatki ziemniaczanej jest bardzo udana.
SKŁADNIKI:
200 g ugotowanych ziemniaków
100 g jabłka
100 g korniszonów
100 g pieczeni cielęcej (lub resztek innej pieczeni)
2 fileciki anchovies
2 łyżki śmietany 18%
łyżeczka octu lub łyżka musztardy francuskiej
sól, pieprz
Ziemniaki, jabłka, mięso i korniszony pokroić w kostkę o tej samej wielkości. Anchovies drobno posiekać. Wszystkie składniki wymieszać ze śmietaną, przyprawami i octem lub musztardą. Podawać schłodzone.
stary przepis oryginalny (www.polona.pl)
„366 obiadów. praktyczna książka kucharska”, Maria Gruszecka, 1930
Spróbuj również:
![]() |
![]() |
![]() |
Karnawałowe ziemniaczane pieguski
Placuszki z ziemniaków (1898)

Książka pt. „Kuchnia jarska” z 1898 roku to kopalnia przepisów na dania z ziemniaków. Można w niej znaleźć ziemniaki nadziewane, chruściki ziemniaczane, placki, ciastka, pasztety, kotlety, a nawet ziemniaki z jabłkami. Autorka jednak ostrzega, że ziemniaki należą do rodziny roślin trujących, dlatego nie wolno ich jeść zbyt często i zbyt dużo. Szczególnie szkodliwe wg niej są ziemniaki bardzo młode lub bardzo stare. Oprócz bólu brzucha i zawrotów głowy, od nadmiaru ziemniaków można dostać nawet… drgawek! Mogę was jednak zapewnić, że zjedzenie ziemniaczanych piegusków, nawet w dużych ilościach, nie doprowadzi nikogo do drgawek.
SKŁADNIKI (na 24 sztuki):
500 g ziemniaków
60 g masła
140 g rodzynek
130 g mąki
50 g cukru
skórka starta z 1 cytryny
masło klarowane lub smalec do smażenia
Ziemniaki ugotować w łupinach. Obrać i rozgnieść za pomocą widelca lub ubijaczki do ziemniaków.
Gdy ostygną dodać miękkie masło, cukier, mąkę i rodzynki. Wymieszać.
Ciasto rozwałkować na grubość ok. dwóch centymetrów. Jeśli będzie się przyklejać, posmarować stolnicę i wałek olejem.
Rozgrzać tłuszcz w wysokim garnku.
Z rozwałkowanego ciasta wycinać szklanką koła. Wrzucać je na rozgrzany tłuszcz i usmażyć z obu stron na brązowy kolor. Po czym wyjąć na papierowy ręcznik.
Podawać na zimno lub ciepło.
stary przepis oryginalny (www.polona.pl)
„Jarska kuchnia zawierająca wypróbowane przepisy przyrządzania smacznych a zdrowych potraw roślinnych”, Maria Czarnowska, 1898
Spróbuj również:
![]() |
![]() |
![]() |
Kotlety ziemniaczano-orzechowe
Kotlety z orzechów (bardzo dobre) 1900
Wegetariańskie kotlety nie były niczym niezwykłym na początku XX wieku. Świadczy o tym spora ilość przepisów na kotlety grzybowe, fasolowe, ziemniaczane czy jajeczne. Dzisiejszy przepis to kolejny pomysł na tanie i proste kotlety ziemniaczane – tym razem ich smak wzbogacają mielone orzechy włoskie. Doskonale smakują same, ale pasują również do sosów, na przykład grzybowego.
SKŁADNIKI:
500 g ziemniaków
1 cebula
100 g orzechów włoskich mielonych
2 jajka
2 łyżki bułki tartej (lub więcej, jeśli konsystencja będzie za rzadka)
koperek siekany
Do panierki:
1 jajko
bułka tarta
mąka
olej lub masło do smażenia
Ziemniaki ugotować, rozgnieść tłuczkiem do ziemniaków (nie blenderem, bo będą miały za rzadką konsystencję).
Cebulę posiekać, zeszklić na maśle.
Wszystkie składniki kotletów wymieszać. Dodać tyle bułki tartej, by z ciasta dało się formować kotleciki
Kotlety ziemniaczane panierować najpierw w mące, potem w jajku, na koniec w bułce tartej. Smażyć na rumiano.
Podawać na ciepło z ulubionymi dodatkami.
stary przepis oryginalny (www.polona.pl)
„Kucharka litewska, Wincenta Zawadzka, 1900
Spróbuj również innych kotletów ziemniaczanych:
![]() |
![]() |
![]() |
Zapiekanka ziemniaczana z grzybami i jajkiem na twardo
Kartofle z grzybami (1900)
Ziemniaki, grzyby i jajka – czyli najprostsze, najtańsze składniki, które zawsze są w kuchni tworzą tą pyszną, sycącą zapiekankę. Połączenie ziemniaków i grzybów leśnych w kuchni polskiej zawsze było bardzo popularne, o czym świadczą liczne przepisy na kotlety z ziemniakami i grzybami, zapiekanki czy ziemniaki podsmażane z grzybami. Tutaj zaskakuje dodatek gotowanego jajka, które doskonale pasuje do całego dania.
SKŁADNIKI:
500 g ziemniaków
5 jaj ugotowanych na twardo
2 surowe jaja
1 cebula
10-15 gotowanych kapeluszy grzybowych
400 ml śmietany 18%
świeża pietruszka lub koperek
Ziemniaki ugotować. Gdy ostygną pokroić na plasterki
Cebulę poszatkować, zeszklić na maśle. Dodać do niej poszatkowane gotowane grzyby, posolić, popieprzyć, podsmażyć. Do ziemniaków i cebuli dodać 200 ml śmietany i zieleninę, doprawić solą.
W wysmarowanym masłem naczyniu żaroodpornym ułożyć połowę ziemniaków, na to połowę jaj gotowanych na twardo i pokrojonych w plasterki i połowę grzybów ze śmietaną. Następnie powtórzyć warstwy.
Pozostałe 200 ml śmietany wymieszać z dwoma surowymi jajkami. Wylać na wierzch zapiekanki. Wstawić do piekarnika nagrzanego do 180 stopni. Zapiekać 30-45 min (do ścięcia śmietany). Podawać na ciepło.
stary przepis oryginalny (www.polona.pl)
„Kucharka litewska”, Wincenta Zawadzka, 1900
Spróbuj również:
![]() |
![]() |
![]() |




























