WSZYSTKIE PRZEPISY
Kapusta z grochem
Groch z kapustą (1931)
Kapusta z grochem to dziś jedna z obowiązkowych potraw wigilijnych, choć dawniej jadano ją na co dzień. Potrawa wywodzi się z kuchni chłopskiej, niekiedy dodawano do niej smalec ze skwarkami, choć częściej była daniem jarskim. W przepisie Marii Disslowej mamy podsmażoną wędzonkę, która nadaje daniu bardziej wyrazisty smak. Warto wypróbować tej wersji, jest przepyszna.
SKŁADNIKI:
500 g kapusty kiszonej
250 g surowego grochu
250 g wędzonki/boczku/szynki
2 łyżki mąki
1 cebula
pieprz
Groch opłucz, zalej wodą i pozostaw na kilka godzin do spęcznienia. Po tym czasie odcedź wodę, zalej świeżą, posól i gotuj do miękkości. Jeśli lubisz bardziej aksamitną kapustę, możesz całkowicie rozgotować groch (ja tak robię).
W osobnym garnku zalej kapustę wodą, nie sól, gotuj przez 40 minut.
Cebulę i wędlinę pokrój w kostkę. Wędlinę podsmaż na patelni, jeśli nie jest tłusta dodaj smalcu. Następnie wyjmij kawałki podsmażonej wędliny i na tym samym tłuszczu smaż cebulę. Gdy się zeszkli posyp ją mąką, wymieszaj.
Do garnka z kapustą przełóż groch, cebulę wraz z tłuszczem z patelni i wędzonkę. Dopraw pieprzem i jeśli to konieczne solą. Gotuj 30 minut.
stary przepis oryginalny (www.polona.pl)
„Jak gotować. Praktyczny podręcznik kucharstwa (…)” , Maria Disslowa, 1931
Spróbuj również:
![]() |
![]() |
![]() |
Tort makowy
Tort makowy, przekładany (1948)
Bardzo wyrazisty w smaku tort dla amatorów maku. Mak na ziemiach polskich jest znany co najmniej od czasów słowiańskich – używano go na przykład do podpłomyków. Na przełomie XIX i XX wieku był składnikiem ciast, niekiedy dodawano go też do tłuczonych ziemniaków lub klusek. Aby ciasto wyszło lekkie i puszyste, należy mocno ubić pianę z białek i delikatnie połączyć ją z resztą masy – w przepisie nie ma mąki, tort może więc opaść.
SKŁADNIKI:
na ciasto:
70 g mielonego maku
200 g cukru pudru
6 jaj
5 łyżek bułki tartej
na nadzienie:
250 ml mleka
2 łyżki mąki pszennej
120 g cukru
120 g masła
50 g kakao bez cukru
łyżeczka ekstraktu waniliowego
polewa czekoladowa lub tabliczka czekolady do polania
Oddziel białka od żółtek.
Mak ucieraj z cukrem, dodając po jednym żółtku oraz bułkę tartą.
Białka ubij na bardzo sztywną pianę. Za pomocą szpatułki ostrożnie wmieszaj je w masę makową.
Piekarnik nagrzej do 180 stopni. Tortownicę wyłóż papierem do pieczenia, przełóż ciasto. Piecz 40-45 minut (do suchego patyczka).
Gdy ciasto się piecze, zrób krem: mąkę dokładnie wymieszaj w mleku, zagotuj, ciągle mieszając. Wystudź.
Masło ubij na puszysty krem z cukrem. Dodaj kakao, wanilię i masę mleczną. Dokładnie wymieszaj i odstaw do lodówki do stężenia.
Tort przekrój wzdłuż na dwie lub 3 części i przełóż kremem kakaowym. Polej gotową polewą czekoladową lub zwykłą czekoladą rozpuszczoną w kąpieli wodnej.
Tort przechowuj w lodówce, wyjmij tuż przed podaniem.
stary przepis oryginalny (www.polona.pl)

„Ciasta, ciastka, ciasteczka”, M. Huvert, Łódź 1948
Spróbuj również:
![]() |
![]() |
![]() |
Puszysty omlet ze śliwkami
Grzybek ze śliwkami (1861)

Grzybkiem dawniej nazywano puszysty omlet – tak puchaty, że przypominał kapelusz grzyba. Wspaniale smakuje z samym cukrem, ale można go również wzbogacić o inne dodatki, takie jak świeże owoce. Grzybek ze słodkimi, dojrzałymi, jesiennymi śliwkami jest tak smaczny, że nie wymaga nawet słodzenia. Najlepiej jeść go na ciepło.
SKŁADNIKI:
12 czubatych łyżek mąki pszennej
6 jaj
300 ml mleka
szczypta soli
śliwki węgierki
masło do smażenia
cukier puder do posypania
Zmiksuj mąkę z 2 całymi jajami, 4 żółtkami , szczyptą soli i mlekiem.
Pozostałe 4 białka ubij na sztywną pianę. Wmieszaj delikatnie szpatułką do reszty ciasta.
Śliwki umyj, wyjmij pestki, podziel na połówki.
Na patelnię z rozgrzanym masłem wlej łyżkę wazową ciasta, połóż na nim śliwki i przykryj kolejną łyżką ciasta. Smaż omlet z dwóch stron, posyp cukrem pudrem.
stary przepis oryginalny (www.polona.pl)
„Kucharz polski jaki być powinien. Książka podręczna dla ekonomiczno-troskliwych gospodyń”, Bronisława Leśniewska, 1861.
Spróbuj również:
![]() |
![]() |
![]() |
Schab w sosie śliwkowym
Pieczeń wieprzowa lub dzika w sosie śliwkowym (1913)
Marynowanie mięsa, zwłaszcza w czymś kwaśnym (occie lub soku z cytryny) zmiękcza je, przez co pieczeń jest bardziej krucha i soczysta oraz potrzebuje dużo mniej czasu do upieczenia. Marynata w poniższym przepisie jest pełna aromatu i smaku, a mięso po upieczeniu rozpływa się w ustach (nie jest w ogóle kwaskowate). Glazura z powideł śliwkowych nadaje pieczeni przyjemnej słodyczy. Ten przepis również sprawdzi się w przypadku dziczyzny lub szynki.
SKŁADNIKI:
600 g schabu bez kości
kilka łyżek powideł śliwkowych
sól, pieprz
na marynatę:
3 średnie cebule
250 ml czerwonego wytrawnego wina
sok z 3 cytryn
1 marchewka
1 mała pietruszka
po 0,5 łyżeczki tymianku i estragonu
po 3 ziarna jałowca i ziela angielskiego
2 liście laurowe
Marchewkę i pietruszkę pokrój w plastry, cebulę w piórka. Wymieszaj z pozostałymi składnikami marynaty.
Mięso posól i popieprz z każdej strony, włóż do szklanego naczynia, zalej marynatą (musi je przykryć) i przykryj pokrywką. Pozostaw w lodówce 2-5 dni.
Po tym czasie przełóż mięso z marynatą do naczynia żaroodpornego – tym razem marynata powinna być na dnie naczynia, nie przykrywać mięsa. Na wierzchu rozprowadź grubą warstwę powideł śliwkowych. Piecz 45-60 minut w temperaturze 180 stopni w przykrytym naczyniu.
Pozostały po pieczeniu sos przełóż do sosjerki (możesz zblendować cebulę z marynaty, by go zagęścić). Pieczeń podawaj z ryżem ugotowanym na sypko.
stary przepis oryginalny (www.polona.pl)
„Jak gotować. Praktyczny podręcznik kucharstwa (…)” , Maria Disslowa, 1931
Spróbuj również:
![]() |
![]() |
![]() |
Rydze w maśle
Rydze smażone (1892) 
Smażone w maśle rydze to dobry sposób na zachowanie świeżości grzybów. Można je dodać do sosów, jajecznicy, mięsa, a aromatyczne rydzowe masło wykorzystać do przygotowywania potraw.
SKŁADNIKI:
140g świeżych małych rydzów
200 g masła klarowanego
Rydze oczyść, osuszyć.
Masło klarowane rozpuścić w rondelku. Wrzucić do niego rydze, smażyć na głębokim tłuszczu kilka minut (do momentu, gdy zaczną się przysmażać, chcemy tego uniknąć).
Rydze wyjąć z masła, włożyć do słoików. Gdy masło zacznie tężeć, zalać nim grzyby, zamknąć.
Przechowywać w chłodnym miejscu.
stary przepis oryginalny (www.polona.pl)
Kucharz Wielkopolski, Maria Ślężańska, 1892
Spróbuj również:
![]() |
![]() |
![]() |
Ucierane ciasto ze śliwkami
Wyborowy kruchy placek z owocami (1948)

Wbrew oryginalnemu tytułowi ciasto z tego przepisu wcale nie kruchym plackiem, ale miękkim, puszystym ciastem przypominającym w smaku biszkopt. Szybkie ucierane, bez proszku, sody czy drożdży.
SKŁADNIKI (na małą tortownicę):
140 g masła 82%
140 g mąki pszennej
140 g cukru
2 jajka
świeże śliwki
Jajka utrzyj z cukrem na puszysty krem, dodaj miękkie masło, ucieraj do połączenia składników. Dodaj mąkę, zmiksuj dokładnie.
Przełóż ciasto na blaszkę wyłożoną papierem do pieczenia.
Śliwki umyj, wypestkuj, przekrój na pół. Połówki owoców połóż na cieśnie skórką do dołu.
Wstaw do piekarnika nagrzanego do 180 stopni. Piecz 45-50 minut (do suchego patyczka).
stary przepis oryginalny (www.polona.pl)
„Ciasta, ciastka, ciasteczka”, M. Huvert, Łódź 1948
Spróbuj również:
![]() |
![]() |
![]() |
Butersznyty z orzechami
Butersznyty z orzechów (1917)
O butersznytach, czyli kanapkach z różnymi nadzieniami pisałam tutaj. Tym razem wersja z orzechami czyli pomysł na pyszną kanapkę z 2 minuty.
SKŁADNIKI (na 1 kanapkę):
2 kromki chleba tostowego
2 łyżki (14 g) orzechów włoskich
1 płaska łyżka majonezu
1 liść sałaty
masło do posmarowania
Obie kromki chleba posmaruj masłem.
Orzechy rozdrobnij w robocie, następnie wymieszaj z majonezem.
Posmaruj majonezem orzechowym jedną kromkę, na drugiej połóż liść sałaty. Następnie złóż je razem.
Odetnij skórkę chleba, przekrój kanapkę po skosie na pół.
stary przepis oryginalny (www.polona.pl)
Kuchnia polsko-amerykańska. Jedyna odpowiednia książka kucharska dla gospodyń polskich w Ameryce, A.J. Kamionka, 1917
Spróbuj również:
![]() |
![]() |
![]() |
Domowy ser
Ser gotowany (1931)
Co powstanie ze smażonego z dodatkami twarogu? Na to pytanie odpowiada Maria Disslowa – ser gotowany. Jest aksamitny i delikatny, ale można go kroić. To prosty przepis na domowy nabiał.
SKŁADNIKI:
1 kg twarogu (u mnie półtłusty)
1 litr świeżego mleka tłustego
125 ml śmietany 30%
50 g masła
0,5 łyżeczki kminku w ziarnach kub czarnuszki
sól
Rozdrobniony twaróg włóż do garnka, zalej mlekiem, dopraw solą i gotuj, dopóki nie oddzieli się serwatka. Wylej ją, a twaróg przełóż na patelnię.
Dodaj masło, śmietanę i kminek. Smaż, ciągle mieszając, dopóki ser nie zgęstnieje. Następnie przełóż go do miseczki lub salaterki i po ostygnięciu wstaw do lodówki na co najmniej godzinę. Po tym czasie ser będzie miał konsystencję umożliwiającą krojenie.
Stary przepis oryginalny (www.polona.pl)
„Jak gotować. Praktyczny podręcznik kucharstwa (…)” , Maria Disslowa, 1931
Spróbuj również:
![]() |
![]() |
![]() |
Butersznyty z daktylami
(1917)

Butersznyty to kanapki z pszennego chleba tostowego z różnymi drobno posiekanymi dodatkami takimi jak ser, jajka, szynka, sardynki, oliwki, a nawet banany z majonezem. Słodkie butersznyty z daktylami i migdałami stanowią ciekawe urozmaicenie wśród wytrawnych kanapek.
SKŁADNIKI (na jedną kanapkę):
2 kromki pszennego chleba tostowego
8 sztuk suszonych daktyli bez pestek
1 łyżka grubo mielonych migdałów
masło do posmarowania
1 łyżeczka soku z cytryny
Daktyle zalej gorącą wodą i odstaw na 15 minut, żeby zmiękły. Po tym czasie dokładnie odsącz wodę, a daktyle zmiksuj.
Do daktyli dodaj sok z cytryny i migdały, wymieszaj.
Posmaruj cienko masłem obie kromki chleba. Na jedną z nich przełóż masę daktylową, przykryj drugą kromką. Obetnij skórki i przekrój kanapkę na pół po skosie lub na cztery małe kwadraty. Jeśli nie będziesz jeść od razu, przykryj folią spożywczą, aby nie wyschła.
stary przepis oryginalny (www.polona.pl)
Kuchnia polsko-amerykańska. Jedyna odpowiednia książka kucharska dla gospodyń polskich w Ameryce, A.J. Kamionka, 1917
Spróbuj również:
![]() |
![]() |
![]() |
Tartaletki z jagodami i śmietaną
Ciastka z pianką i jagodami (1935)
Wiele przedwojennych deserów było niezwykle prostych w wykonaniu: mógł być to kompot, owoce, bita śmietana lub ryż na mleku. Tartaletki z owocami są bardziej czasochłonne, ale nadal łatwe i szybkie w wykonaniu. Wystarczy upiec kruche spody i ozdobić je bitą śmietaną i świeżymi jagodami.
SKŁADNIKI:
na ciasto:
125 g masła
150 g mąki
25 g cukru pudru
1 łyżka wody
dodatkowo:
330 ml śmietany 30% (duży kubeczek)
1 łyżka cukru waniliowego
pół szklanki świeżych jagód
Zrób kruche ciasto – do mąki zmieszanej z cukrem dodaj drobno pokrojone masło i łyżkę wody. Zagnieć, aby ciasto było jednolite. Rozwałkuj i wyłóż nim foremki do tartaletek (spód i boki). Włóż do piekarnika rozgrzanego na 180 stopni i piecz do zrumienienia (15-20 min).
Jagody umyj, wysusz. Śmietanę ubij z cukrem waniliowym na sztywno.
Na ostudzone tartaletki wyłóż śmietanę i posyp jagodami. Zjedz od razu.
stary przepis oryginalny (www.polona.pl)

600 przepisów pieczenia ciast, smażenia konfitur, przyrządzania lodów, kremów, soków, galaret, napojów chłodzących, likierów, win, wódek, deserów, konserw, wędlin itp., Maria Śleżańska, 1935
Spróbuj również:
![]() |
![]() |
![]() |



































