WSZYSTKIE PRZEPISY
Krokiety ziemniaczane z mięsem
Krokietki z mięsem (1900)

Krokiety ziemniaczane z mięsem to idealny przepis na wykorzystanie resztek z obiadu. Można do nich użyć dowolnego pieczonego mięsa. Ziemniaki natomiast powinny być mączyste, zbyt wodniste odmiany będą wymagały dodatku dużej ilości mąki.
SKŁADNIKI:
400 g ziemniaków
100 g pieczeni
2 jajka
mąka pszenna
1 łyżka masła
sól, pieprz
bułka tarta
Ziemniaki ugotuj w łupinach, obierz, przepuść przez praskę do ziemniaków. Możesz również użyć ugotowanych ziemniaków z poprzedniego dnia.
Pieczeń drobno posiekaj, razem z 1 jajkiem i rozpuszczonym masłem dodaj do ziemniaków. Dopraw solą i pieprzem.
Dodaj tyle mąki, aby ciasto dało się formować na kształt podłużnych krokietów (ilość mąki zależy od rodzaju ziemniaków).
Panieruj krokiety w jajku i bułce tartej (lub w samej bułce, jeśli ciasto jest klejące). Smaż na dużej ilości tłuszczu.
stary przepis oryginalny (www.polona.pl)

„Kucharka litewska…”, Wincenta Zawadzka, 1900
spróbuj również:
![]() |
![]() |
![]() |
Kruchy mazurek z bezą orzechową
Mazurek orzechowy na białkach (1928)
Przedwojenne mazurki przybierały najróżniejsze postaci – ciasta drożdżowego, kruchego placka, bloku czekoladowego, bezy. Tym razem przedstawiam przepis na kruchego mazurka z bezą. Maślane ciasto świetnie pasuje do orzechowej bezy. Choć autorka przepisu o tym nie wspomina, warto posmarować ciasto kwaskowatą konfiturą przed nałożeniem bezy, by przełamała słodki smak.
SKŁADNIKI:
na spód:
100 g masła
100 g cukru
200 g mąki pszennej
na bezę:
250 g mielonych orzechów włoskich lub laskowych
3 białka
150 g cukru pudru
opcjonalnie: kwaskowata konfitura do przełożenia
Zrób spód mazurka: Mąkę wymieszaj z cukrem, dodaj drobno pokrojone masło w temperaturze pokojowej, połącz składniki dłońmi do uzyskania efektu mokrego piasku. Dodawaj stopniowo po łyżce wody, cały czas zagniatając ciasto, dopóki nie będzie się kleić na tyle, by uformować kulę.
Rozwałkuj ciasto i wyłóż nim posmarowaną masłem formę. Włóż formę z ciastem na pół godziny do lodówki.
Piekarnik rozgrzej do 180 stopni, włóż spód mazurka, piecz przez 20-25 min (do zarumieniania). Następnie wyjmij spod i zmniejsz temperaturę piekarnika do 150 stopni.
Gdy spód się piecze, przygotuj bezę: Ubij na sztywno białka, następnie dodawaj partiami cukier puder, cały czas ubijając. Na koniec wmieszaj szpatułką mielone orzechy.
Na podpieczonym spodzie rozprowadź warstwę bezową. Jeśli używasz konfitury wyłóż ją na spód ciasta pod bezę. Wstaw mazurek do piekarnika i podpiekaj kolejne 30 minut.
stary przepis oryginalny (www.polona.pl)
„Ciasta wielkanocne”, Elżbieta Kiewnarska, 1928
Spróbuj również:
![]() |
![]() |
![]() |
Babka z gotowanej cytryny
Baba cytrynowa (1928)

To drugi przepis na ciasto z całej gotowanej cytryny, jaki znalazłam w przedwojennych książkach kucharskich (przepis na mazurek z gotowanej cytryny znajdziesz tutaj). Ciasto nie zawiera żadnego spulchniacza, trzeba obchodzić się z nim delikatnie, żeby nie opadło. Jest miękkie i sprężyste z wyraźnym cytrynowym aromatem.
SKŁADNIKI:
1 cytryna bio
180 g cukru pudru
7 jaj
70 g mąki pszennej
70 g mąki ziemniaczanej
Cytrynę wyszoruj, ugotuj do miękkości w całości. Przestudź, wyjmij pestki i zblenduj ze skórą. Możesz ją przetrzeć przez sito.
Oddziel białka od żółtek. Białka ubij na sztywno, żółtka zmiksuj z cukrem na jasny krem.
Do żółtek dodaj cytrynę i obie mąki, zmiksuj. Na końcu delikatnie wmieszaj ubite białka.
Formę do baby posmaruj masłem, wysyp mąką. Piecz ciasto w temperaturze 180 stopni przez 45-55 min (do suchego patyczka).
stary przepis oryginalny (www.polona.pl)

„Ciasta wielkanocne”, Elżbieta Kiewnarska, 1928
spróbuj również:
![]() |
![]() |
![]() |
Mazurek z całej pomarańczy
Mazurek pomarańczowy (1928)

Kruchy, maślany mazurek z aromatyczną cytrusową marmoladą, który wspaniale ożywi wielkanocny stół. Przepis jest prosty i na pewno zrobi wrażenie na gościach.
SKŁADNIKI:
100 g masła
100 g cukru pudru
200 g mąki pszennej
2 małe pomarańcze bio
2 średnie jabłka
1 mała cytryna bio
400 g cukru kryształu
1 szklanka wody
Zrób spód mazurka: do mąki dodaj cukier, wymieszaj. Dodaj pokrojone w kostkę masło, rozdrobnij w palcach do uzyskania konsystencji mokrego piasku. Dodaj odrobinę wody (tylko tyle, żeby ciasto się skleiło), krótko zagniataj do połączenia składników.
Uformuj z ciasta kulę, wstaw do lodówki na 30 min. Po tym czasie rozwałkuj ciasto, wyłóż nim formę do mazurka, nakłuj widelcem. Piecz 30 min (do zarumienienia) w temperaturze 180 stopni. Pozostaw do ostygnięcia.
Gdy ciasto się piecze, przygotuj nadzienie: wyszoruj owoce. Pomarańcze i cytrynę pokrój w cząstki ze skórą, wyjmij pestki. Z jabłek usuń gniazda nasienne, pokrój.
Wrzuć owoce do robota i posiekajcie drobno. Wyłóż je do rondla, dodaj 400 g cukru i szklankę wody. Smaż do uzyskania konsystencji musu. Jeśli zostaną większe cząstki, zblenduj nadzienie.
Gdy masa owocowa nieco przestygnie, przełóż ją na wierzch mazurka. Schłodź ciasto w lodówce.
stary przepis oryginalny (www.polona.pl)
„Ciasta wielkanocne”, Elżbieta Kiewnarska, 1928
spróbuj również:
![]() |
![]() |
![]() |
Mazurek z gotowanej cytryny
Mazurek cytrynowy (1928)

Okazuje się, że modne ostatnio ciasta z całych gotowanych pomarańczy wcale nie są wymysłem XXI wieku – ten prawie stuletni przepis jest tego dowodem. Cytrynowy mazurek przypomina biszkopt, jest lekki i wilgotny. Nie zawiera glutenu.
SKŁADNIKI:
1 cytryna bio
200 g cukru pudru
3 jajka
100 g mąki ziemniaczanej
lukier cytrynowy (cukier puder+sok z cytryny)
Cytrynę wyszoruj, otrzyj skórkę (nie wyrzucaj), włóż w całości i gotuj, dopóki nie będzie miękka. Wystudź, przekrój, wyjmij pestki i zblenduj na gładką masę.
Oddziel żółtka od białek. Białka ubij na sztywną pianę, żółtka ubij z cukrem na puszysty krem.
Połącz żółtka z cytryną i mąką, zmiksuj. Na koniec wmieszaj ostrożnie pianę z białek.
Przełóż ciasto do formy. Piecz ok. 35 minut w temperaturze 180 stopni (do suchego patyczka).
Wyjmij cisto, pozostaw do ostygnięcia. Polukruj lukrem cytrynowym.
stary przepis oryginalny (www.polona.pl)

„Ciasta wielkanocne”, Elżbieta Kiewnarska, 1928
spróbuj również:
![]() |
![]() |
![]() |
Kulki ziemniaczane
Ziemniaczki obsmażane w cieście (1931)

Kulki ziemniaczane to popularny dodatek do obiadu czy przekąska imprezowa. Ten przepis różni się od tradycyjnych kulek, ponieważ zamiast w panierce, są obtoczone w cieście naleśnikowym. Wnętrze kulek jest miękkie, a panierka chrupiąca. Można je odgrzewać w piekarniku lub na patelni, są smaczne nawet po kilku dniach.
SKŁADNIKI:
250 g ziemniaków
2 jajka
40 g masła
łyżeczka suszonej pietruszki
sól
80 g mąki
125 ml mleka
smalec do smażenia
Ziemniaki ugotuj, przeciśnij przez praskę. Gdy ostygną dodaj do nich żółtka, masło, pietruszkę, dopraw solą. Uformuj z nich kulki wielkości orzecha włoskiego.
Rozpuść smalec. Gdy będzie się nagrzewał, przygotuj panierkę: Białka ubij na sztywną pianę. Mąkę i mleko rozbij rózgą kuchenną, posól i wmieszaj delikatnie ubite białka. Ciasto musi być dość gęste, żeby nie spływało z ziemniaków.
Ziemniaczane kulki panieruj w cieście i wrzucaj na rozgrzany tłuszcz. Smaż do zarumienienia z każdej strony. Podawaj na ciepło.
stary przepis oryginalny (www.polona.pl)
„Jak gotować. Praktyczny podręcznik kucharstwa (…)” , Maria Disslowa, 1931
spróbuj również:
![]() |
![]() |
![]() |
Zapiekanka z cielęciną, ryżem i kapustą
Pasztet z baraniny (1931)
Choć w oryginalnym przepisie użyto baraninę, jestem świadoma, że niewiele osób ma do niej dostęp. Wypróbowałam cielęcinę, a nawet wieprzowinę i w obu przypadkach świetnie się sprawdziły (kurczak też by pasował). Zapiekanka jest przepyszna, polecam doprawić ją ulubionymi przyprawami, żeby nadać jej indywidulany charakter (ja lubię cynamon, kolendrę w ziarnach i gałkę muszkatołową).
SKŁADNIKI:
500 g cielęciny
160 g masła
500 g kapusty włoskiej
60 g ryżu basmati
2 małe cebule
6 jaj
1 czubata łyżka śmietany 18%
120 g mąki pszennej
sól, pieprz
Mięso i cebulę pokrój w drobną kostkę. Usmaż na 20 g masła do miękkości. Dopraw solą i pieprzem. Jeśli chcesz dodać własne ulubione przyprawy, dodaj je do teraz.
Ryż ugotuj do miękkości.
Kapustę drobno poszatkuj. W rondlu rozpuść 40 g mała, podsmaż kapustę, dopraw solą i pieprzem, dodaj pół szklanki wody. Duś do miękkości.
Wszystkie składniki nadzienia – mięso, ryż i kapustę – przestudź. Dodaj 2 jajka, dokładnie wymieszaj. Wyłóż nadzienie na płaskie naczynie żaroodporne (może być patelnia przeznaczona do pieczenia, na której były podsmażane składniki).
Przygotuj ciasto na wierzch: 100 g miękkiego masła ubij z 4 żółtkami i śmietaną. Białka ubij na sztywną pianę, połącz z żółtkami. Delikatnie wmieszaj mąkę, posól. Wyłóż ciasto na wierzch zapiekanki.
Wstaw zapiekankę do piekarnika nagrzanego do 180 stopni na 30 minut (do zarumienienia ciasta). Podawaj ciepłą.
stary przepis oryginalny (www.polona.pl)

„Jak gotować. Praktyczny podręcznik kucharstwa (…)” , Maria Disslowa, 1931
spróbuj również:
![]() |
![]() |
![]() |
Kreple na śmietance
Kreple czyli chrust na śmietance (1900)

To mój ulubiony przepis na ostatkowe łakocie. Kreple choć kształtem przypominają tradycyjne faworki, różnią się od nich smakiem i wyglądem. Są grubsze i bardziej puchate, a także dużo łatwiejsze i mniej czasochłonne do przygotowania niż faworki. Ciasta nie trzeba długo wyrabiać, jest dość luźne, więc nadanie mu kształtu faworka może być trudniejsze, ale można wycinać dowolne kształty. Gotowe kreple są chrupiące z zewnątrz, miękkie w środku, a ciasto w ogóle nie chłonie tłuszczu.
SKŁADNIKI:
400 g mąki pszennej
3/4 szklanki cukru
4 jaja
3 łyżki roztopionego masła
1/2 szklanka śmietanki 30%
szczypta soli
smalec/masło klarowane do smażenia
cukier puder i cynamon do posypania
Do miski dodaj mąkę, jajka, cukier, masło, jaja, śmietankę i szczyptę soli. Zagnieć ciasto – jeśli to konieczne, podsyp odrobiną mąki, żeby dało się rozwałkować.
Blat oprócz mąką, rozwałkuj ciasto. Ciasto na kreple nie jest takie zwarte jak na zwykłe faworki, nie da się go cienko rozwałkować. Potnij rozwałkowane ciasto i nadaj mu kształt faworków.
Rozpuść tłuszcz, gdy będzie odpowiednio rozgrzany, wrzucaj kreple i smaż do zarumienienia z obu stron. Usmażone wyjmij na ręcznik papierowy.
Gdy kreple wystygną posyp cukrem pudrem zmieszanym z cynamonem.
stary przepis oryginalny (www.polona.pl)
„Kucharka litewska”, Wincenta Zawadzka, 1900
spróbuj również:
![]() |
![]() |
![]() |
Pączki z szynką – bąki
Paszteciki „bąki” z szynką (1931)

O historii tłustego czwartku i wytrawnych pączkach pisałam przy okazji przepisu na pączki z mięsem (tutaj). Dziś przepis na pączki z szynką. Takie wytrawne pączki z różnymi nadzieniami są fajną przekąską nie tylko w czasie karnawału – sprawdzą się na wycieczce, w pracy i szkole czy na imprezie.
SKŁADNIKI:
200 g mąki pszennej
125 ml mleka
2 żółtka
2 łyżki rumu/wódki
20 g świeżych drożdży
30 g masła
1 łyżeczka cukru
140 g szynki
1 łyżeczka soli
smalec do smażenia
Mleko lekko podgrzej, rozpuść w nim drożdże, dodaj łyżeczkę cukru.
Masło rozpuść. Do miski wsyp mąkę, mleko z drożdżami, żółtka, masło, alkohol i sól. Wyrabiaj ciasto przez kilka minut, odstaw do wyrośnięcia.
Szynkę pokrój w kostkę. Gdy ciasto wyrośnie, zwilż dłonie wodą lub olejem, odetnij kawałek ciasta, spłaszcz na placek, dodaj na środek szynkę i sklej brzegi placka, by powstała kula. Możesz robić pączki dowolnej wielkości, jednak mniejsze lepiej się usmażą. Odłóż pączki do ponownego wyrośnięcia na blat posypany mąką.
Rozgrzej smalec. Gdy będzie odpowiednio gorący wrzucaj pączki i smaż z obu stron przez kilka minut do zarumienienia.
Doskonale smakują na ciepło i na zimno.
stary przepis oryginalny (www.polona.pl)
„Jak gotować. Praktyczny podręcznik kucharstwa (…)” , Maria Disslowa, 1931
spróbuj również:
![]() |
![]() |
![]() |
Chrust drożdżowy (faworki drożdżowe)
(1900)
Chrust drożdżowy powstaje z okrawków ciasta pozostałego po pieczeniu pączków.
SKŁADNIKI:
400 g mąki pszennej
0,5 szklanki mleka
75 g masła
50 g cukru
20 g drożdży świeżych
3 żółtka
szczypta soli
smalec do smażenia
cukier puder i cynamon do posypania
Mleko podgrzej, rozpuść w nim drożdże. Masło rozpuść w drugim garnku. Żółtka ubij z cukrem na jasny krem.
Do mąki dodaj żółtka, mleko, cukier, sól, wyrabiaj ciasto, dopóki nie będzie przywierać do miski. Pozostaw do wyrośnięcia.
Wyrośnięte ciasto rozwałkuj, pokrój w szerokie pasy jak do faworków, natnij pośrodku każdy pas i przełóż ciasto jak na faworki. Pozostaw do wyrośnięcia pod przykryciem.
Rozgrzej smalec. Gdy osiągnie właściwą temperaturę wrzucaj ciasto i smaż z obu stron do zarumienienia. Po ostygnięciu posyp cukrem pudrem i cynamonem.
stary przepis oryginalny (www.polona.pl)
„Kucharka litewska”, Wincenta Zawadzka, 1900
spróbuj również:
![]() |
![]() |
![]() |































