Tłusty Czwartek
Kreple na śmietance
Kreple czyli chrust na śmietance (1900)
To mój ulubiony przepis na ostatkowe łakocie. Kreple choć kształtem przypominają tradycyjne faworki, różnią się od nich smakiem i wyglądem. Są grubsze i bardziej puchate, a także dużo łatwiejsze i mniej czasochłonne do przygotowania niż faworki. Ciasta nie trzeba długo wyrabiać, jest dość luźne, więc nadanie mu kształtu faworka może być trudniejsze, ale można wycinać dowolne kształty. Gotowe kreple są chrupiące z zewnątrz, miękkie w środku, a ciasto w ogóle nie chłonie tłuszczu.
SKŁADNIKI:
400 g mąki pszennej
3/4 szklanki cukru
4 jaja
3 łyżki roztopionego masła
1/2 szklanka śmietanki 30%
szczypta soli
smalec/masło klarowane do smażenia
cukier puder i cynamon do posypania
Do miski dodaj mąkę, jajka, cukier, masło, jaja, śmietankę i szczyptę soli. Zagnieć ciasto – jeśli to konieczne, podsyp odrobiną mąki, żeby dało się rozwałkować.
Blat oprócz mąką, rozwałkuj ciasto. Ciasto na kreple nie jest takie zwarte jak na zwykłe faworki, nie da się go cienko rozwałkować. Potnij rozwałkowane ciasto i nadaj mu kształt faworków.
Rozpuść tłuszcz, gdy będzie odpowiednio rozgrzany, wrzucaj kreple i smaż do zarumienienia z obu stron. Usmażone wyjmij na ręcznik papierowy.
Gdy kreple wystygną posyp cukrem pudrem zmieszanym z cynamonem.
stary przepis oryginalny (www.polona.pl)
„Kucharka litewska”, Wincenta Zawadzka, 1900
spróbuj również:
 |
 |
 |
Pączki z szynką – bąki
Paszteciki „bąki” z szynką (1931)
O historii tłustego czwartku i wytrawnych pączkach pisałam przy okazji przepisu na pączki z mięsem (tutaj). Dziś przepis na pączki z szynką. Takie wytrawne pączki z różnymi nadzieniami są fajną przekąską nie tylko w czasie karnawału – sprawdzą się na wycieczce, w pracy i szkole czy na imprezie.
SKŁADNIKI:
200 g mąki pszennej
125 ml mleka
2 żółtka
2 łyżki rumu/wódki
20 g świeżych drożdży
30 g masła
1 łyżeczka cukru
140 g szynki
1 łyżeczka soli
smalec do smażenia
Mleko lekko podgrzej, rozpuść w nim drożdże, dodaj łyżeczkę cukru.
Masło rozpuść. Do miski wsyp mąkę, mleko z drożdżami, żółtka, masło, alkohol i sól. Wyrabiaj ciasto przez kilka minut, odstaw do wyrośnięcia.
Szynkę pokrój w kostkę. Gdy ciasto wyrośnie, zwilż dłonie wodą lub olejem, odetnij kawałek ciasta, spłaszcz na placek, dodaj na środek szynkę i sklej brzegi placka, by powstała kula. Możesz robić pączki dowolnej wielkości, jednak mniejsze lepiej się usmażą. Odłóż pączki do ponownego wyrośnięcia na blat posypany mąką.
Rozgrzej smalec. Gdy będzie odpowiednio gorący wrzucaj pączki i smaż z obu stron przez kilka minut do zarumienienia.
Doskonale smakują na ciepło i na zimno.
stary przepis oryginalny (www.polona.pl)
„Jak gotować. Praktyczny podręcznik kucharstwa (…)” , Maria Disslowa, 1931
spróbuj również:
 |
 |
 |
Chrust drożdżowy (faworki drożdżowe)
(1900)
Chrust drożdżowy powstaje z okrawków ciasta pozostałego po pieczeniu pączków.
SKŁADNIKI:
400 g mąki pszennej
0,5 szklanki mleka
75 g masła
50 g cukru
20 g drożdży świeżych
3 żółtka
szczypta soli
smalec do smażenia
cukier puder i cynamon do posypania
Mleko podgrzej, rozpuść w nim drożdże. Masło rozpuść w drugim garnku. Żółtka ubij z cukrem na jasny krem.
Do mąki dodaj żółtka, mleko, cukier, sól, wyrabiaj ciasto, dopóki nie będzie przywierać do miski. Pozostaw do wyrośnięcia.
Wyrośnięte ciasto rozwałkuj, pokrój w szerokie pasy jak do faworków, natnij pośrodku każdy pas i przełóż ciasto jak na faworki. Pozostaw do wyrośnięcia pod przykryciem.
Rozgrzej smalec. Gdy osiągnie właściwą temperaturę wrzucaj ciasto i smaż z obu stron do zarumienienia. Po ostygnięciu posyp cukrem pudrem i cynamonem.
stary przepis oryginalny (www.polona.pl)
„Kucharka litewska”, Wincenta Zawadzka, 1900
spróbuj również:
|
|
 |
Pączki holenderskie
(1931)
Słynne pączki holenderskie oliebolen to małe drożdżowe kuleczki z rodzynkami, jedzone tradycyjne w czasie świąt Bożego Narodzenia i Sylwestra. Wersja proponowana przez Marię Disslową jest zupełnie inna – pączki robione są z ciasta parzonego, jak ptysie, z dodatkiem śmietany. Pączuszki są delikatne w smaku i w przeciwieństwie do tradycyjnych drożdżowych, najlepiej smakują po ostygnięciu. Choć autorka przepisu nie wspomina o alkoholu – koniecznie trzeba dodać odrobinę do ciasta, żeby pączki nie piły tłuszczu. Z podanej porcji wyszły dwa duże talerze pączków.
SKŁADNIKI:
250 g mąki
125 g cukru
125 g masła 82%
500 ml śmietany 18%
8 jaj
skórka z 1 cytryny
2 łyżki wódki/spirytusu/rumu
smalec do smażenia (ok. 6 kostek).
W rondlu rozpuść masło, dodaj mąkę, wymieszaj, nie wyłączając ognia. Rozrzedź ciasto śmietaną i mieszaj za pomocą trzepaczki tak długo, aż ciasto nie zacznie odklejać się od rondla. Dobrze wybieraj ciasto z dna, bo łatwo się przypala.
Zdejmij ciasto z ognia, dodaj cukier, skórkę otartą z cytryny, 4 żółtka i ponownie wstaw na ogień i mieszaj, dopóki ciasto nie zacznie się odklejać od garnka.
Zestaw z ognia, wbij 2 całe jajka, wymieszaj i pozostaw do ostygnięcia.
Do zimnego ciasta dodaj 2 żółtka i pianę ubitą z 6 białek oraz alkohol. Wymieszaj delikatnie trzepaczką.
Rozpuść smalec. Za pomocą łyżki na rozgrzany tłuszcz wkładaj niewielkie porcje ciasta. Smaż z obu stron, aż będą rumiane.
Usmażone pączuszki wykładaj na ręcznik papierowy. Po ostygnięciu polukruj lub oprósz cukrem pudrem.
stary przepis oryginalny (www.polona.pl)
„Jak gotować. Praktyczny podręcznik kucharstwa (…)” , Maria Disslowa, 1931
Spróbuj również:
|
 |
 |
Chrusty migdałowe
Chruścik w rolkach (1935)
Chrusty czyli faworki to obowiązkowa potrawa karnawałowa. Tradycyjnie robi się je z mąki pszennej, jednak w książkach kucharskich z przełomu XIX i XX wieku można znaleźć również chrusty migdałowe. Migdały muszą być zmielone na mąkę – najlepiej kupić gotowe w takiej postaci. Warto również trzymać się proporcji w przepisie – im więcej dodamy mąki migdałowej, tym będą bardziej suche.
SKŁADNIKI:
4 żółtka
2 łyżki cukru
2 łyżki masła
2 łyżki araku lub wódki
4 łyżki śmietany 18%
2 łyżki wody
150 g mąki pszennej + do podsypania
150 g mielonych migdałów
cukier puder + cukier waniliowy do podania
smalec do smażenia
Masło rozpuść. Żółtka utrzyj z cukrem. Dodaj ostudzone masło, śmietanę, wodę i alkohol, zmiksuj.
Dodaj mąkę i mielone migdały, wyrabiaj mikserem ciasto. Następnie wyjmij je na stolnicę i zagniataj kilka minut, podsypując mąką. Ciasto musi być elastyczne i nie przyklejać się.
Rozgrzej smalec.
Ciasto rozwałkuj jak najcieniej. paski długości 10 cm i szerokości 4 cm. Połącz je w obręcze. Wrzucaj na rozgrzany tłuszcz i smaż z obu do uzyskania złocistego koloru.
Usmażone chrusty odsącz z nadmiaru tłuszczu na ręczniku papierowym. Gdy wystygną oprósz cukrem pudrem i cukrem waniliowym.
stary przepis oryginalny (www.polona.pl)
600 przepisów pieczenia ciast, smażenia konfitur, przyrządzania lodów, kremów,soków, galaret, napojów chłodzących, likierów, win, wódek, deserów, konserw, wędlin itp., Maria Śleżańska, 1935
Spróbuj również:
|
 |
|
Faworki idealne
Chruścik równie dobry (1935)
Faworki to wyjątkowe ciastka jadane tylko w czasie karnawału. Przybyły do Polski z Litwy lub Niemiec, a ich nazwa pochodzi od francuskiego słowa faveur oznaczającego wstążkę. Podobno powstały przez pomyłkę, gdy pewien kucharz wrzucił na gorący tłuszcz pasek surowego ciasta. Idealne ciasto na faworki musi zawierać dużo żółtek, być dobrze wygniecione i jak najcieniej rozwałkowane. Ciasto z tego przepisu jest sprężyste, przez co łatwo je cienko rozwałkować, a faworki wychodzą bardzo kruche i delikatne.
SKŁADNIKI:
4 żółtka
2 łyżki cukru
2 łyżki masła
2 łyżki araku lub wódki
4 łyżki śmietany 18%
2 łyżki wody
300 g mąki pszennej + do podsypania
cukier puder do podania
smalec do smażenia
Masło rozpuść. Żółtka utrzyj z cukrem. Dodaj ostudzone masło, śmietanę, wodę i alkohol, zmiksuj.
Dodaj mąkę, wyrabiaj mikserem ciasto. Następnie wyjmij je na stolnicę i zagniataj kilka minut, podsypując mąką. Ciasto musi być elastyczne i nie przyklejać się.
Rozgrzej smalec.
Ciasto rozwałkuj jak najcieniej. Wycinaj prostokąty i formuj je na kształt faworków. Wrzucaj na rozgrzany tłuszcz i smaż z obu do uzyskania złocistego koloru.
Usmażone faworki odsącz z nadmiaru tłuszczu na ręczniku papierowym. Gdy wystygną oprósz cukrem pudrem.
Z pozostałych surowych białek możesz zrobić merengi (przepis), bezę (przepis) lub ciasto bakaliowe (przepis).
stary przepis oryginalny (www.polona.pl)
600 przepisów pieczenia ciast, smażenia konfitur, przyrządzania lodów, kremów,soków, galaret, napojów chłodzących, likierów, win, wódek, deserów, konserw, wędlin itp., Maria Śleżańska, 1935
Spróbuj również:
|
|
|
Pączki z mięsem
Paszteciki drożdżowe w pączkach (1900)
Tradycja tłustego czwartku wywodzi się z czasów pogańskich. Przez długi czas ten dzień celebrowano, objadając się mięsem, kiełbasami i potrawami polanymi tłuszczem ze skwarkami. W końcu był to ostatni czwartek przed Wielkim Postem, kiedy to jedzenie mięsa, a nawet jaj i mleka było surowo zabronione przez 40 dni. Aż do XVI wieku również pączki nadziewano mięsem, słoniną lub skwarkami. I trzeba przyznać, że to świetne połączenie, które idealnie sprawdzi się jako przekąska, a z surówkami będą stanowiły niebanalny obiad.
SKŁADNIKI (na 12 małych pączków):
200 g mąki pszennej
1/3 szklanki mleka
1 jajko
1 łyżka masła
2 łyżeczki suszonych drożdży
450 g wołowiny
1 duża cebula
pół szklanki bulionu
sól, pieprz
2-3 kostki smalcu do smażenia
Mleko lekko podgrzać, rozpuścić w nim drożdże i masło. Do mąki dodać jajko, mleko i sól. Zagnieść ciasto i odstawić na co najmniej pół godziny do wyrośnięcia. W tym czasie przygotować farsz.
Mięso pokroić w drobniutką kostkę. Cebulę posiekać. Podsmażyć cebulę, gdy będzie szklista dodać mięso, zalać bulionem, doprawić solą i pieprzem. Dusić do miękkości (co najmniej 30 minut).
Porcje ciasta wielkości orzecha włoskiego rozpłaszczać w dłoniach. Na środku położyć łyżeczkę farszu, skleić brzegi i zrobić kulki. Kłaść pączki na blacie posmarowanym tłuszczem (nie wolno podsypać go mąką, żeby nie paliła się przy smażeniu) i zostawić do wyrośnięcia pod ściereczką.
Rozgrzać smalec. Partiami wrzucać pączki i smażyć do uzyskania złotego koloru. Przełożyć je na papierowy ręcznik na chwilę. Podawać ciepłe.
stary przepis oryginalny (www.polona.pl)
Kucharka litewska, Wincenta Zawadzka, 1900
Spróbuj również:
|
|
 |
Karnawałowe ziemniaczane pieguski
Placuszki z ziemniaków (1898)
Książka pt. „Kuchnia jarska” z 1898 roku to kopalnia przepisów na dania z ziemniaków. Można w niej znaleźć ziemniaki nadziewane, chruściki ziemniaczane, placki, ciastka, pasztety, kotlety, a nawet ziemniaki z jabłkami. Autorka jednak ostrzega, że ziemniaki należą do rodziny roślin trujących, dlatego nie wolno ich jeść zbyt często i zbyt dużo. Szczególnie szkodliwe wg niej są ziemniaki bardzo młode lub bardzo stare. Oprócz bólu brzucha i zawrotów głowy, od nadmiaru ziemniaków można dostać nawet… drgawek! Mogę was jednak zapewnić, że zjedzenie ziemniaczanych piegusków, nawet w dużych ilościach, nie doprowadzi nikogo do drgawek.
SKŁADNIKI (na 24 sztuki):
500 g ziemniaków
60 g masła
140 g rodzynek
130 g mąki
50 g cukru
skórka starta z 1 cytryny
masło klarowane lub smalec do smażenia
Ziemniaki ugotować w łupinach. Obrać i rozgnieść za pomocą widelca lub ubijaczki do ziemniaków.
Gdy ostygną dodać miękkie masło, cukier, mąkę i rodzynki. Wymieszać.
Ciasto rozwałkować na grubość ok. dwóch centymetrów. Jeśli będzie się przyklejać, posmarować stolnicę i wałek olejem.
Rozgrzać tłuszcz w wysokim garnku.
Z rozwałkowanego ciasta wycinać szklanką koła. Wrzucać je na rozgrzany tłuszcz i usmażyć z obu stron na brązowy kolor. Po czym wyjąć na papierowy ręcznik.
Podawać na zimno lub ciepło.
stary przepis oryginalny (www.polona.pl)
„Jarska kuchnia zawierająca wypróbowane przepisy przyrządzania smacznych a zdrowych potraw roślinnych”, Maria Czarnowska, 1898
Spróbuj również:
 |
 |
 |
 |
 |
|
 |
 |
 |
|
|
 |
|
|
|
 |
 |
|
 |
|
 |
Ptysiowe kule śnieżne (Schneeballen)
Schneeballen (1913)
Przepis na te pyszne pączki jest nietypowy z dwóch powodów: po pierwsze oryginalne niemieckie Schneeballen, czyli kule śnieżne, są robione z kruchego ciasta, a nie z parzonego, jak w tym przepisie. Po drugie samo ciasto parzone (ptysiowe) również nie jest tu typowe, ponieważ nie zawiera masła. Powstałe pączuszki są jednak pyszne, wilgotne i porowate, jak na ciasto ptysiowe przystało. Doskonała przekąska nie tylko na Tłusty Czwartek.
SKŁADNIKI (na 28 sztuk):
250 ml mleka
1 łyżka cukru
pół łyżeczki cynamonu
170 g mąki
2 jajka + 4 żółtka
szczypta soli
smalec lub masło klarowane do smażenia
cukier puder do podania
Mleko zagotować z cukrem i cynamonem. Dodać mąkę, cały czas mieszając, dopóki ciasto nie zacznie odstawać od garnka. Najłatwiej zrobić do mikserem. Zdjąć z ognia.
Gdy ciasto przestygnie dodać jajka, żółtka i szczyptę soli. Jajka dodawać po kolei, cały czas miksując. Może się okazać, że nie wszystkie żółtka są potrzebne – ciasto ma mieć taką konsystencję, żeby dało się z niego formować kulki.
Rozgrzać tłuszcz w rondelku. dłońmi zwilżonymi masłem lub olejem formować kulki wielkości orzecha włoskiego i wrzucać do tłuszczu. Smażyć, dopóki się nie przyrumienią i nie zaczną pękać. Pączki powinny sporo urosnąć.
Gdy ostygną oprószyć je cukrem pudrem. Podawać na zimno.
stary przepis oryginalny (www.polona.pl)
„Uniwersalna książka kucharska”, Maria Ochorowicz-Monatowa, 1913
Spróbuj również:
|
|
 |